Friese politie	download (pdf-bestand)
Leenstra machine- en staalbouw b.v.	download (pdf-bestand)
Philips Drachten	download (pdf-bestand)

Friese politie ontwikkelt samen met BAG: "Fryslân Fit"

Promotie film van het samenwerkingsverband tussen Politie Fryslân en BAG Klik hier.

De politie handhaaft het gezag en zorgt ervoor dat we nakomen wat we met ons allen hebben afgesproken. De Sterke Arm weerhoudt mensen ervan om domme dingen te doen en wie toch in de fout gaat, pakt zij in de kraag. Maar is die arm wel zo sterk? Als je de berichten leest over de matige conditie van met name de ouderen van de Hermandad-familie, ga je twijfelen. Maar goed dat de Minister, de landelijke korpsleiding en de vakbonden zijn overeengekomen dat alle executieve agenten zijn verplicht om vóór 1 januari 2010 een strenge conditietest te doen. BAG hielp mee met de ontwikkeling van de landelijke test en doet mee met de uitvoering in Friesland.

Vaardigheidstest verplicht
Vorig jaar heeft een landelijke expertgroep van gezondheidsproviders voor de politie een fitheidstest ontwikkeld. Dit gebeurde na aandringen van de vakbonden en de korpsleidingen. Uit onderzoek was namelijk gebleken dat maar liefst een kwart van alle agenten een proef met de conditietest niet met positief gevolg had doorstaan. Vooral oudere agenten bleken niet fit genoeg te zijn. In de expertgroep had BAG als één van de providers professionele inbreng. Zo ontstond de Fysieke Vaardigheidstest die vanaf 1 januari 2009 verplicht is voor alle executieve agenten. Wie daarvoor niet slaagt, moet omzien naar ander werk. Het is de bedoeling dat alle agenten de test doen. De Regiopolitie Fryslân liet geen gras groeien over de plannen en nam het initiatief voor het programma "Fryslân Fit".

Perfecte conditie
Plaatsvervangend korpschef Martin Sitalsing stuurt in Friesland een kleine 1.500 politiemensen aan in 4 grote en 14 kleine politiebureaus, en 2 specialistische eenheden. Hij vertelt: "In vergelijking met het landelijke beeld hebben we hier een vergrijsd korps. We tellen veel vijftigplussers, van wie een flink aantal niet meer geschikt is voor het zware werk, bijvoorbeeld in de nachtdienst. Hierdoor is de druk op de jongere collega's extra groot."

In 2005 is naar aanleiding van de nieuwe CAO het landelijke programma "Fit & Gezond" ontwikkeld. Hierin is de Fysieke Vaardigheidstest opgenomen. "Dit is een zware test, de agenten moeten binnen een bepaalde tijd een zwaar parcours doorlopen. Uit proeven bleek dat meer dan de helft niet door de test heen kwam. Dat gaf te denken. In de CAO is toen vastgelegd dat alle agenten vóór 1 januari 2010 de test moeten halen, anders zijn ze niet geschikt voor het politiewerk. De samenleving moet kunnen rekenen op agenten met een perfecte conditie."

Fryslân Fit
Het landelijke programma "Fit & Gezond" is in de markt gezet door een programmamanager die ervoor moet zorgen dat alle politieregio's ermee aan de gang gaan. Hoe, dat is aan de regio's zelf. Sitalsing maakt er in Friesland Ècht werk van. "We zetten in op een breed gezondheidsonderzoek en gaan onze energie specifiek inzetten op een individuele benadering. We hebben samen met BAG een eigen programma "Fryslân Fit" ontwikkeld dat afgelopen maart van start ging. We zetten het programma systematisch in om onze mensen vóór 2009 op niveau te krijgen. We beginnen met de vijftigplussers. Alle executieve agenten moeten over hekjes kunnen springen en iemand weg kunnen slepen, net zo goed als dat wij van ze verlangen dat ze een vuurwapen en de handboeien naar behoren kunnen hanteren."

Maatwerk
Het programma "Fryslân Fit" houdt in dat uiteindelijk alle pakweg duizend executieve agenten vóór 1 januari 2010 getest moeten zijn. Het begint met een basistest waarin de gezondheidsrisico's worden nagegaan. "We keren de agenten dan helemaal binnenstebuiten", aldus Sitalsing. "Als er geen sprake is van een gezondheidsrisico, gaan ze naar de reguliere Integrale Beroepsvaardigheids Training, die eindigt met de test. Die halen ze, en zo niet, moeten ze hun algehele conditie bijspijkeren, hetzij door middel van conditietrainingen die op het gezondheidscentrum van de Regiopolitie Fryslân, De Frissel in Joure, worden aangeboden, hetzij via een specifiek programma bij één van de BAG-vestigingen, waaronder BAG Drachten."

"Als er een gezondheidsrisico wordt geconstateerd, gaan ze naar BAG waar ze een op maat gesneden programma krijgen aangeboden. Hiermee kunnen ze dan toewerken naar het instapniveau voor de reguliere training."

BAG stelt de individuele programma's samen uit een mix van drie standaardprogramma's, te weten cardio-fitheidtraining, sportief wandelen/nordic walking, spinning. Hierin werken fysiotherapeuten, psychologen en diëtisten van BAG samen om zo een interdisciplinaire aanpak te realiseren.

Positieve reacties
Over de eerste resultaten is Sitalsing positief. "Ik hoor enthousiaste reacties. De agenten zijn blij dat ze nu al aan de gang kunnen, ze zijn content over het gezondheidsprogramma dat ze krijgen aangeboden. Natuurlijk is het spannend, zeker als ze erbij stilstaan dat de soep inderdaad heet gegeten gaat worden: wie straks niet slaagt, is niet geschikt voor het beroep."

Voormalig directeur Paul Schut van Leenstra machine- en staalbouw b.v. :
"Kwaliteit begint bij mensen"

"Allemaal onzin", was de eerste reactie van Paul Schut, voormalig directeur van Leenstra Machine- en Staalbouw aan de Tussendiepen 52 in Drachten. Kees Verhoeven, een van de oprichters van het BAG De Sportlaan en evenals Schut lid van hockeyvereniging 'De Graspiepers', vertelde hem wat hij en zijn collega's voor het bedrijf zouden kunnen betekenen waar het gaat om het terugdringen van ziekteverzuim onder de werknemers. "Een mooi verkooppraatje, dacht ik." De ondernemer zou echter op zijn woorden terugkomen.

Schut: "Na een drukke periode bleek dat het ziekteverzuim -dat tot dat moment niet erg hoog was- in ons bedrijf opliep. Een gevolg van met name rug- en schouderproblemen, zeg maar van het hele bewegingsapparaat. We werden vervolgens geconfronteerd met wachtlijsten bij fysiotherapeuten en trage huisartsen, waardoor sommige werknemers wel heel lang afwezig waren. Ik ben toen toch maar eens met Kees gaan praten."

"Poortwachter"
Voorheen ging het bedrijf ervan uit dat de Arbodienst zich wel zou bezighouden met het ziekteverzuim. Zoiets deed je niet zelf. Je stuurde een fruitmand en dat was het. De gesprekken met BAG De Sportlaan, dat toen nog actief was onder de naam Tigra, leidden ertoe dat in gezamenlijk overleg besloten werd het instituut een 'poortfunctie' toe te dichten. Paul Schut: "Toen wij goed en wel ons nieuwe Arbo-zorgsysteem hadden ingevoerd, kwamen uit Den Haag de eerste geluiden over de 'Wet Poortwachter'. Gelukkig bleek dat wat wij deden nauwelijks afweek van wat die voorschreef." De wet verplicht werkgevers en werknemers onder meer om oplossingsgericht te werken aan een reïntegratieproces. "In principe een goede wet", vindt Schut, "al zal waarschijnlijk niet iedere ondernemer dat met me eens zijn. Proberen gezond te blijven is uiteraard een verantwoordelijkheid van ieder persoonlijk. Maar tegelijk is het belangrijk dat mensen in het bedrijf weten dat er ook voor wat betreft hun gezondheid op hen gelet wordt, dat er meegeleefd wordt. Persoonlijke aandacht is daarom belangrijker dan een fruitmand." Bij de firma Leenstra houdt de direct leidinggevende contact met een zieke werknemer en met de Arbodienst. Wanneer het om algemene beleidszaken gaat is ook de directeur zelf bij het overleg met deze dienst aanwezig. Sinds 1999 vervult BAG De Sportlaan een 'poortfunctie' voor Leenstra b.v., zowel voor preventief onderhoud als -zoals Schut het noemt- voor reparatie. Paul Schut laat zich positief uit over zijn ervaringen. "Werknemers met klachten worden het liefst zo gauw mogelijk geholpen. Dat is zowel uit medisch oogpunt als voor de attitude van de betrokkenen van groot belang. Wachtlijsten zijn daarbij natuurlijk uit den boze." Personeelsleden van het bedrijf, die daarvoor in aanmerking komen, trainen bij BAG De Sportlaan op kosten van de zaak, maar wel in eigen tijd. 'Reparatieklanten' worden sterk aangemoedigd na hun herstel uit preventief oogpunt de trainingen voort te zetten. Er wordt op gelet dat ze ook werkelijk blijven komen. Schut: "Veel hangt daarbij af van degene die de trainingen verzorgt. Hij of zij moet de mensen weten te motiveren. Momenteel maken veertien van onze zeventig werknemers gebruik van de diensten van BAG De Sportlaan. En dat is toch twintig procent."

PAGO
Werkgevers zijn verplicht hun personeel op geregelde tijden een Periodiek Arbeids Gezondheidsonderzoek (PAGO) aan te bieden, waaraan op vrijwillige basis kan worden deelgenomen. De resultaten van het laatste onderzoek bij Leenstra b.v. maakten duidelijk dat het ziekteverzuim sinds het deelnemen aan de programma's van BAG/'De Sportlaan' aanmerkelijk is gedaald, met name ook onder de personeelsleden die een herstelprogramma volgden. Ook de Arbodienst was enthousiast over de uitkomst. Mee doorgaan a.u.b., luidde het advies. Paul Schut noemt het contract met het trainingsinstituut een goede investering. "Behalve het feit dat de kille cijfers een verbetering aangeven, merk je ook dat onze mensen bewuster met bepaalde zaken omgaan. Ze gaan bij zichzelf te rade of ze goed bezig zijn. Soms leidt dat ertoe dat de werkomstandigheden enigszins worden aangepast. Daarvoor zijn meestal helemaal geen dure ingrepen nodig. De hoogte van een bureau aanpassen bijvoorbeeld kunnen we heel simpel zelf verzorgen. Judith Revenboer, bedrijfsfysiotherapeute bij BAG/'De Sportlaan', schreef voor ons kantoorpersoneel een stuk met aanbevelingen voor een goede zithouding. Dat verhaal heeft door het kantoor gecirculeerd, zodat iedereen voor zichzelf kon controleren of zijn of haar zithouding klopte ."

Welbevinden
Bij het Periodiek Arbeids Gezondheidsonderzoek worden ook vragen gesteld, die betrekking hebben op het welbevinden van de werknemers. Ook wat dat onderdeel betreft komt Leenstra b.v. er goed uit, weet Judith Revenboer te vertellen. De methodiek die het bedrijf hanteert met betrekking tot het verzuimbeleid is onderdeel van het kwaliteitssysteem. "Kwaliteit begint bij mensen", zegt Schut. "Je moet niet alleen zorgen dat je mensen aanwezig zijn, maar vooral dat ze fit aanwezig zijn. Iedereen maakt graag een goed product en dat lukt beter als men lekker in z'n vel zit, lichamelijk zowel als psychisch. De kracht van een midden- of kleinbedrijf is de menselijke schaal en de persoonlijke relatie met de mensen in het bedrijf. Dit komt sterker tot zijn recht als je laat zien dat je bereid bent actief met ARBO-zorg en preventie om te gaan, ook op een individuele basis."


"Duidelijke relatie met activiteiten van BAG Drachten / De Sportlaan."
Laag ziekteverzuim bij Philips Drachten

Wat als een pilot-project begon, is inmiddels bij Philips in Drachten gemeengoed geworden: werknemers met lichamelijke klachten krijgen in veel ge vallen het advies bij BAG Drachten/Trainingsinstituut 'De Sportlaan' een bedrijfsfitness-programma te volgen. Het actieve beleid dat het bedrijf voert om het ziekteverzuim terug te dringen werpt duidelijk vruchten af. Met begeleiding van fysiotherapeute Judith Revenboer werken momenteel zo'n 35 personeelsleden wekelijks hun programma af. Manager Mark Kwant van de afdeling Movin, de assemblagefabriek van Philips Drachten, vertelt dat het meeste verzuim van personeelsleden een gevolg is van nek-, schouder- en (lage) rugklachten. Veelal worden deze veroorzaakt door het werken aan de lopende band, waarbij vaak sprake is van een matige werkhouding en het maken van steeds dezelfde beweging.

Motivatie belangrijk
Een werknemer bij Philips die zich ziek meldt, weet dat binnen een dag de verzuimrapporteur van het bedrijf bij hem op de stoep staat. Deze brengt verslag uit van zijn bevindingen aan de bedrijfsarts die, als hij daartoe aanleiding ziet, de werknemer adviseert zich te melden bij BAG/Drachten, De Sportlaan. Als deze besluit dat advies op te volgen (er is geen verplichting !), dient hijzelf een afspraak te maken met het Trainingsinstituut. VÛÛr dat met de training wordt begonnen, vindt er een intakegesprek plaats en wordt een test afgenomen. Aan de hand van de uitkomsten daarvan geeft bedrijfsfysiotherapeute Judith Revenboer een advies over de inhoud van het te volgen programma, dat helemaal gericht is op de betrokken werknemer. "Onze ervaringen zijn zodanig, dat dit advies altijd wordt opgevolgd", zegt Mark Kwant. Hij vervolgt: "Het is heel belangrijk dat de werknemer gemotiveerd aan de trainingen begint. Daarom laten we hem ook zelf de afspraak maken. Stelt hij dat uit, dan is dat een indicatie dat er iets aan zijn motivatie schort. Een belangrijke doelstelling is voor ons ook het aanbrengen van eigen verantwoordelijkheid bij de werknemer ten aanzien van zijn gezondheid, in casu het ziekteverzuim. Verzuim kost geld en het bedrijf is zelf risicodrager."

Evaluatie, overleg en advies
De deelnemers werken gedurende drie maanden tweemaal per week in kleine groepjes (4 à 6) hun trainingen af. Omdat de stoel aan de productielijn uiteraard tijdens werktijd wel bezet moet blijven, gebeurt dat in eigen tijd. Hoewel veel personeelsleden te maken hebben met een twee ploegendienst, hebben ze dat er graag voor over. Na drie maanden vind een evaluatie plaats en wordt schriftelijk gerapporteerd aan de bedrijfsarts. Mark Kwant, die namens het bedrijf de contacten met Judith Revenboer onderhoudt, krijgt daarvan een afschrift, maar dan zonder vermelding van de medische gegevens. Afhankelijk van de inhoud van het verslag wordt bepaald of de trainingen beëindigd kunnen worden, of dat er voor nog een periode van drie maanden zal worden doorgetraind. Meer dan eens komt het voor dat men op eigen kosten doorgaat, omdat men het belang van fitnesstraining heeft leren inzien. Soms wordt zelfs ook de partner meegenomen. Mensen die geregeld aan sport doen, hebben veelal minder lichamelijke klachten. Volgens Mark Kwant zijn de problemen van bepaalde werknemers dan ook vaak een gevolg van een minder gezonde leefstijl. Door met een groepje collega's een paar uurtjes in de week bij BAG/De Sportlaan bezig te zijn, krijgen ze soms de smaak te pakken. Omdat Judith Revenboer bij BAG/ De Sportlaan de vaste begeleidster is van de 'Philips-klanten' en bovendien door haar geregelde contacten met het bedrijf bekend is met de werkvloer, ontstaat er al gauw een vertrouwensband tussen haar en de deelnemers. Soms mondt dat uit in een advies voor een verandering van werkplek. Het maandelijks overleg tussen hen beiden wordt zowel door Revenboer als Kwant als erg nuttig ervaren.

Geen spijt
Het deelnemen van medewerkers aan de programma's van BAG/De Sportlaan betekende in het jaar 2000 bij Philips een wijziging in het beleid. En dus moest de Ondernemersraad er zijn goedkeuring aan verlenen. Na drie jaar kan geconcludeerd worden dat niemand in het bedrijf spijt heeft van de toen genomen beslissing om met het Trainingsinstituut in zee te gaan. Kwant: "Het ziekteverzuim is afgenomen en dat heeft heel duidelijk te maken met de activiteiten van BAG/De Sportlaan. Ook onze mensen zijn tevreden. Je ziet dat duidelijk in de deelname terug."